Istraživanje i katalogizacija državne umetničke zbirke

Istraživanje i katalogizacija državne umetničke zbirke

08/02/2021

*Nagrada Evropske unije za kulturno nasleđe

Uprkos svojim fascinantnim sadržajima, Državna umetnička zbirka Srbije nikada nije bila u potpunosti istražena ili katalogizovana do 2006. godine. Te godine, projekat istraživanja kolekcije je iniciran i finansiran od strane Ministarstva kulture Srbije. Projekat je, pod vođstvom profesorke Jelene Todorović i Biljane Crvenković, izveden pod nadzorom Narodnog muzeja u Beogradu.

Državna umetnička zbirka ima bogatu i zanimljivu istoriju. Simbolički je osnovana 1929. godine proglašenjem Kraljevine Jugoslavije. Poslednje dopune sprovedene su krajem sedamdesetih. Kolekcija je imala za cilj da odražava jugoslovenske i evropske ideale s nekim od najznačajnijih umetnika Evrope i Jugoslavije, kao što su Nikolas Pusen, Gaspar Duge, Palma il Vekio, Ivan Meštrović i Vlaho Bukovac, a odražava želju za spajanjem lokalnih i evropskih kulturnih vrednosti s novim, nadnacionalnim identitetom Jugoslavije. Istraživački tim je najpre krenuo od osnovnih zadataka. Zbirka je prvo ispravno popisana, zatim je sprovedeno kom- pletno arhivsko istraživanje na svim dosadašnjim radovima i, najzad, kreirana je odgovarajuća baza podataka (digitalna i analogna) sa zasebnim dosijeom za svako umetničko delo. Žiri nagrade Evropa Nostra je pohvalio odličan kvalitet istraživanja izuzetne umetničke zbirke.

Nakon realizacije ovog dugog i napornog zadatka, nastao je katalog dela umetničke zbirke. Prilozi za umetnička dela i istraživanja provenijencija napravljeni su uz saradnju s brojnim europskim muzejima, među kojima su Luvr (Francuska), Umetničko-istorijski muzej (Austrija), Muzej Dubrovnika i Moderna galerija (Hrvatska), Muzej Bergamo i Muzej Trst (Italija), Institut RKD (Holandija) i Muzej savremene umetnosti (Slovenija). Žiri je veoma cenio kvalitet štampanog kataloga, navodeći da je dvojezična publikacija visokog kvaliteta što daje značajan doprinos istoriji umetnosti i istoriji kolekcionarstva. Uvažavanje ovog zaboravljenog, nevidljivog dela evropskog nasleđa konačno je učinilo da ovi radovi budu dostupni široj javnosti, a naročito jer se od njenog objavljivanja povećao broj zahteva drugih evropskih muzeja za pozajmicu. Žiri je pohvalio ovaj aspekt projekta, navodeći da je prvobitna namera ove kolekcije bila da utelovljuje evropski duh. Ova istraživačka studija predstavlja ponovno otkrivanje i vraćanje ove namere, čime je skrenuta pažnja šire javnosti.

Pored toga, saradnja sa evropskim partnerima proširila je mrežu istraživača i muzeja i stvorila nove mogućnosti za njihov dijalog. Državna kolekcija, koja je ranije bila dostupna samo državnim zvaničnicima i gostujućim dostojanstvenicima, postala je poznata evropskoj javnosti, a neki delovi zbirke su prvi put javno izloženi.